تحليل فرآيند ادراك محيط باغ ايراني

به قلم: دكتر آزاده شاهچراغي

تحليل فرآيند ادراك محيط باغ ايراني

باغ ايراني  
  در باغ ايراني نظام معماريِ باغ، انتظام دهنده، نظامهاي كاركردي،كالبدي (آب، كاشت، استقرار ابنيه) و نظامهاي معنـايي 19 اسـت . 
همچنين نظام منظر، نظام سايه و نظام آواها ، منتج ازكيفيت تلفيق و آميختگي نظام هاي كالبدي ياد شده بوده و مختص باغ ايرانـي است.  
  اغلب پژوهشگران تأكيد ميكنند "درباغ ايراني نهايت مادي به بي نهايت معنوي ارتقاء مييابد. باغ تا آن جا كه ممكن است سـاده و روشن شكل ميگيرد و ابهامي"مادي"در رابطه انسان وفضا باقي نميگذارد" (ميرفندرسكي،1383، 10).

در واقع چنين بيان مـيشـود  كه"باغ ايراني ميان كنش ميان شكل و سطح است  و فضايي پاك، غرق ِآرامش وخـالي از هـرتنش و [محيطـي ] تفكرانگيـز  پديـد    مي آورد"  (اردلان و بختيار،1383، 68)  و مي توان گفت كه كيفيت آرامش، آسايش و، تفكر، تأمل به وسيله عدد، هندسه، رنگ  و ماده يعني عناصركالبدي به حيطه حواس انساني درآمده است. چرا كه تمامي اين كيفيـات در"فرآيند ِاستنباط ذهنيات ازعينيات قرارميگيرد و زمينه درك و فهم باغ ايراني فراهم ميشـود" (ميرفندرسـكي ،1383،ص10).

 در ايـن فرآيند و درحركت ازعينيات به ذهنيات،كالبد به معنا و جسم به مفهوم، است كه"ديدار عالم     َمينـوي ونيوشـايي آوايِ درونِ هـستي" امكان      پذير ميشود چرا كه "باغ آشكارگي هستي است و آشكارگي هستي امكان     ِشنيدن آواي هستي را ميدهد"(دادبه،1383،ص33). 
ِشنيدن آواي هستي، مستلزم شنيدن آوايِ درون است و اين خود، نيز باتأمل، غور، انديشه و درون نگري حاصل ميشود. پس دربـاغ ايراني"درعين آن كه درمكان زميني قرار يافته ايم بدون فرافكني ذهني و جدايي پندارگرايانه (متافيزيكي) آدمي بـا     ِسـاحت مقـدس مرتبط مي شود. اين حس چندين گونگي چند ساحتي و     ِتعليق فضا ، حسِ ملكوتي از جداشدن، آرامش وابديت ايجادميكند و  با بافت مكررخود درطراحي به نوعي معنا را از سلسله مراتب بيرون ميكشد و  به جهت اهميت اجزائ وعناصر و ظهور مكرر آنها درتمـامي عرصه طرح ، آدمي را  به معني وحدت وجود ميرساند" (دادبه،1383،ص33).

چرا كه "باغ ايراني هم تجربه اي جـسماني و هـم تجربـهاي روحاني است. در آن رايحه گياهان شاداب ، نواي آب و پرندگان، بافت كاشي صاف و زمين مرطـوب و مـزه ميـوه هـاي آفتـاب پرورده، منظره گل هاو موزاييكهاي رنگارنگي را كه در  آيينه حوضهاي آرام انعكاس يافتهاند، برجسته است. ايـن ويژگـي هـا هـم زمان در نمادين و انتزاعي ترين سطح و در مستقيم ترين سطح تجربي وجود دارند" (ِهردگ،1376،ص49).  
   محيط باغ ايراني به طور هم زمان به همه حواس پنجگانه انسان ميپردازد، هم به تجربه مستقيم انسان در ميآيد  و هم به طـورهم زمان باشنده در باغ را به سطحي انتزاعي و نمادين از مفاهيم و معاني هدايت ميكند. اما  در حقيقت اين خودِ انـسان اسـت  كـه درشكل دادن به محيط مساعد و مطلوب، دخالت  دارد. در واقع طبيعت بِكر بر اساس تكرار ِقانون طبيعت شكل ميگيرد امـا محـيط باغ براساس "خواستِ" انسان انتظام مييابد  و "خواست"رويدادي تاريخي ، متغير، هدفمند و  قابل كنتـرل اسـت. "خواسـت بـه مثابه اداره آگاه باهدف دگرگون كردن محيط نامساعد در ايجـاد بـاغ، متكـي بـه قـدرت و تـصميم، مهـارت، دانـش و     ِپـاكي روانِ سازندگانش است كه به طور هدفمند و تابع وضعيت طبيعي عمل ميكند" (ميرفندرسكي،1383،ص10). پس نظام تمركز حواس در بـاغنيز هم برخاسته از خاصيت عناصر طبيعي و مصنوع درون باغ است و هم منتج از"    ِخواست"، طراح و سازنده باغ است.  


شرکت بناي ماندگار ايرانيان بمان -مشاور املاک آبادگران- گزينه اي مناسب براي خريداران ومتقاضياني است که قصد ابتياع باغ ويلا در شهريار، ملارد ، تيسفون ، والفجر ، کردزار ، کردامير ، وحيديه وبطور کلي غرب استان تهران را دارند. با ما ميتوانيد به هرآنچه در تصور شماست دست پيدا کنيد.
بمان، برند برتر باغ ويلا

دیــدگــاه خود را بنویسید

لطفاً نظر خود را در مورد مطلب فوق بنویسید.